Šta slijedi u Bosni i Hercegovini nakon odlaska Christiana Schmidta – bolja vremena ili raspad države. ovo pitanje postavlja autor teksta u njemačkom sedmičniku Der Freitag. Njemačka štampa piše i o za Evropu poražavajućem razvoju situacije u BiH, kao i o energetskoj zavisnosti u raljama geopolitike, prenosi Deutsche Welle.
Gasovod kao pitanje moći
“Visoki predstavnik, koji u Bosni treba da bdije nad vladavinom prava, glasno je protestovao. Business as usual u eri Trumpa. U pozadini se, međutim, upravo odvija pomjeranje moći mnogo veće nego što bi to i sami dealmakeri mogli sanjati. Jer kroz gasovod ne teče samo energija, nego i moć”, piše Norbert Mappes-Niediek u tekstu pod naslovom “Ostavka bavarskog vicekralja u Bosni zbog tri moćna sina koji dilaju gasom”, objavljenom u berlinskom lijevo-liberalnom sedmičniku Der Freitag.
Potom se pojašnjava kako će gas ubuduće dolaziti preko hrvatskog LNG terminala na ostrvu Krk, barem za zapadni, proevropski dio BiH. Time će se energetska zavisnost od Rusije zamijeniti zavisnošću od SAD-a.
“Zapad je, u podijeljenoj Bosni, bošnjačko-hrvatska ‘Federacija’ sa glavnim gradom Sarajevom. Istok je drugi entitet, Republika Srpska, koja se tijesno oslanja na Putina i marljivo ponavlja ideologiju njegovih evropskih fanova – za snažno vodstvo i kršćanske porodične vrijednosti. Prema političkim koordinatama, Srbi bi morali žestoko da se protive projektu gasovoda. On smanjuje srpski i ruski uticaj. A Bošnjaci bi, s druge strane, morali paziti da se ne zamjere Briselu. Ali nije tako”, piše Mappes-Niediek.
Trump, Dodik i Izetbegović u fokusu
U aprilu je u Banjaluci prvi sin Igor Dodik priredio demonstrativan prijem drugom sinu Donaldu Trumpu Junioru, neposredno nakon što je njegov otac Donald ukinuo sankcije Igorovom ocu Miloradu.
“Da li Amerikanci sada žele podijeliti zemlju, kao što je Milorad Dodik više puta prijetio? Zapravo bi američko-srpsko bratimljenje sada moralo uzbuniti bošnjačku stranu. Ali i treći sin, Bakir Izetbegović, djeluje potpuno suprotno očekivanjima: umjesto da sabotira dogovor i prikloni se uznemirenim Evropljanima, upravo on, kao šef bošnjačke nacionalne stranke, kroz parlament provlači milijardski posao za Trumpove izaslanike”, navodi se u tekstu.
Evropa bez jasne strategije
Mappes-Niediek naglašava kako su Evropljani više od dvadeset godina ostavljali otvorenim pitanje šta zapravo žele s Bosnom i Hercegovinom. Odnosno, da li uopće nešto žele.
Evropsku dilemu autor podcrtava i pitanjem koje je sam Christian Schmidt s razumljivom gorčinom izrekao u intervjuu za FAZ:
“Šta smo mi Evropljani zapravo učinili da razvijemo vlastitu strategiju?”
“U izvrnutom, ili bolje rečeno novom svijetu Balkana sada se paradoksalno događa ono što su Evropljani decenijama prizivali: stranke koje smo doživljavali kao neprijatelje približavaju se jedna drugoj. Problematični dogovor s Trumpovom familijom pročišćava situaciju na linijama fronta i stvara pretpostavke da Bosanci sami nađu kompromis – možda najprije u lošem, korumpiranom obliku, a kasnije eventualno i u dobrom”, navodi Der Freitag.
Državni patriotizam i etnonacionalizam
Bosanski „državni patriotizam“ u tekstu se suprotstavlja srpsko-hrvatskom „etnonacionalizmu“.
„Tako to izgleda iz perspektive Zapadne Evrope. Iz unutrašnje perspektive, međutim, to podsjeća na nekada popularne optičke varke – crteže na kojima se, zavisno od ugla gledanja, mogla vidjeti ili mlada žena ili starac. Ni jedna perspektiva nije prava, a obje su tačne. Ali u jednoj glavi nikada ne postoje istovremeno“, slikovito pojašnjava autor.
Ko naginje jednoj, a ko drugoj strani tog proturječja, ko sebe predstavlja kao „državnog patriotu“, a ko kao „etnonacionalistu“, pitanje je odnosa većine i manjine, zaključuje Mappes-Niediek.
Upozorenje Berliner Zeitunga
Alexander Rothert za Berliner Zeitung piše kako je Miloradu Dodiku postalo jasno da ga dosadašnja lojalnost Moskvi nije mnogo približila cilju razbijanja BiH.
“Čini se da se nada kako bi mu savez s Trumpom mogao pomoći da ostvari taj san”, navodi Rothert. Ocjenjuje da je riječ o zabrinjavajućem razvoju situacije za mir u BiH.
„Oružani sukob na Balkanu došao bi u vrlo nezgodnom trenutku za EU. Svaki vojnik je potreban za osiguranje istočnog krila, dok EU istovremeno pokušava izgraditi vlastitu odbrambenu strukturu, nezavisnu od SAD-a”, piše u tekstu.
Poziv Evropskoj uniji na djelovanje
Autor smatra da BiH treba novog visokog predstavnika. Nekog koji bi nacionalističke separatiste poput Dodika držao pod kontrolom. Upozorava da bi bez Schmidtovih intervencija situacija odavno eskalirala.
„Ako bi Trump zaista uspio postaviti sebi lojalnog visokog predstavnika, prihvatljivog i Dodiku i Putinu, koji bi bio tek figura bez stvarne moći, Balkan i Evropa suočili bi se s još burnijim vremenima”, upozorava Rothert.
“Sada je na EU da zaustavi takav razvoj događaja. Da zajedno s OHR-om razvije snažnu i održivu strategiju. U slučaju krize ili rata EU bi, uz sadašnjih 2.000 vojnika EUFOR-a, morala poslati još 20.000 kako bi spriječila širenje sukoba. Ali, odakle bi ti vojnici došli? Moramo biti svjesni da se BiH nalazi u ‘unutrašnjem dvorištu’ EU. Ne pred vratima SAD-a. Posljedice i troškove eventualnog rata prije svega bi snosila EU. Kao što je to već bio slučaj od 1991. do 1995. godine”, zaključuje se u tekstu objavljenom u listu Berliner Zeitung.
