Iako Bosna i Hercegovina ima imenovanog visokog predstavnika, međunarodna zajednica još uvijek nije uspjela doći do zajedničkog stava o njegovom nasljedniku. Međutim, zvaničnici pružaju uvjerenja da će do kraja ovog mjeseca biti imenovan novi šef Ureda visokog predstavnika (OHR). U programu televizije Hayat, novinar i publicista Faruk Kajtaz razmatrao je mogućnosti za brzo postizanje dogovora i ključne aspekte koji utiču na ovaj proces.
Raskol između Washingtona i Bruxellesa
Kajtaz je komentarisao ishod sastanka Vijeća za provedbu mira (PIC), ističući da se u javnosti jasno vidi razdor u odnosima Sjedinjenih Američkih Država i Evropske unije. Ovi partneri pokazuju brojne nesuglasice, a pitanje koje se tiče PIC-a nije jedino oko kojeg nema zajedničkog stava. Administracija na čelu s Donaldom Trumpom gleda na Evropu kao na poslušnika koji treba slijediti utvrđene smjernice, dok briselski zvaničnici više pažnje posvećuju ekonomskim pitanjima nego izgradnji stabilnih društava, što predstavlja lošu vijest za Bosnu i Hercegovinu.
Trenutna strateška pauza u radu PIC-a pokazuje da su obje strane prilično čvrste u svojim stavovima, ali ovo je prvenstveno geopolitičko pitanje između Evropske unije i Sjedinjenih Američkih Država. Iako je funkcija visokog predstavnika ranije prolazila kroz razne političke izazove i osporavanja, trenutna situacija postavlja pitanje da li se Bosna i Hercegovina prvi put nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma nalazi bez potpunog međunarodnog nadzora.
Povratak retrogradnih politika u zemlji
Međunarodna zajednica se već ranije suočavala s preprekama, ali trenutna situacija predstavlja najveću krizu međunarodnog prisustva u Bosni i Hercegovini u vrlo nepovoljnom trenutku. Zemlja je ranjiva i funkcioniše isključivo na osnovama Dejtona, a OHR je ključni faktor stabilnosti unutar tog okvira.
Kriza međunarodnog prisustva
Ova institucija, kao i visoki predstavnik sa svojim bonskim ovlastima, uspostavljeni su jer su međunarodni akteri prepoznali destruktivne politike koje se sprovode u Bosni i Hercegovini. Te politike nisu nestale potpisivanjem Dejtonskog mirovnog sporazuma, a u posljednje vrijeme su se ponovo pojavile na političkoj sceni.
Najveći politički dobitnici trenutnog zastoja su upravo oni koji godinama agresivno zagovaraju zatvaranje OHR-a. OHR je sastavni dio Dejtonskog sporazuma, a dokumenti jasno definišu uslove pod kojima institucija može biti zatvorena, odnosno kroz ispunjenje programa 5+2. Bosna i Hercegovina nije ispunila nijedan od tih uslova. Lokalni lideri koji se deklarativno zalažu za evropski put aktivno učestvuju u blokadama institucija, što onemogućava državi da povlači milionska sredstva iz evropskih grantova.
