Sindikat srednjeg i visokog obrazovanja, odgoja, nauke i kulture Bosne i Hercegovine zatražio je izmjene Zakona o odgoju i obrazovanju u Kantonu Sarajevo, ističući potrebu za promjenama i u podzakonskim aktima koje donosi Ministarstvo odgoja i obrazovanja i Vlada KS.
Prema podacima Federalnog zavoda za statistiku, u školskoj 2024/2025. godini, 278 srednjoškolaca u Kantonu Sarajevo promijenilo je ili napustilo školu, dok je u cijeloj Federaciji BiH taj broj iznosio 1.346 učenika.
Sindikat: Novi zakon nije promijenio trend napuštanja i promjene škole
Sindikat naglašava da je novi Zakon o odgoju i obrazovanju uveo obavezno srednje obrazovanje bez izuzetaka, što je praktično onemogućilo vanredno školovanje. Ipak, prema njihovim riječima, broj učenika koji mijenjaju ili napuštaju školu nije se bitno promijenio.
Podaci pokazuju da je u školskoj 2021/2022. godini 377 učenika promijenilo ili napustilo školu, dok je u sljedećim godinama taj broj bio 350 i 330, a u 2024/2025. godini 278 učenika.
Sindikat navodi da se učenici često prebacuju u druge škole unutar Federacije BiH, ali i u Republiku Srpsku ili Brčko distrikt, ili odlaze u inostranstvo, a razlozi su različiti, uključujući loš uspjeh, lične, ekonomske ili socijalne razloge.
Sporne tvrdnje o “300 isključenih učenika”
Sindikat se također osvrnuo na ranije izjave ministrice odgoja i obrazovanja Kantona Sarajevo, Naide Hota-Muminović, koja je navela da je godišnje oko 300 srednjoškolaca isključivano iz škola. Sindikat ističe da kategorija 'isključenje' ne postoji u zvaničnim statističkim biltenima Federalnog zavoda za statistiku te se postavlja pitanje na koje učenike se te tvrdnje odnose.
Prema navodima Sindikata, ministrica je ranije izjavila da je od oko 300 učenika godišnje, njih oko 200 nastavilo obrazovanje vanredno, dok je oko 100 njih završilo na ulici. Sindikat smatra da zvanični statistički podaci ne podržavaju ove tvrdnje.
Pitaju gdje je obrazovanje nastavilo 278 učenika
Sindikat ističe da nemaju podatke o broju vanrednih učenika prije donošenja novog zakona, ali se pitaju gdje su i na koji način obrazovanje nastavili učenici koji su u školskoj 2024/2025. godini promijenili ili napustili školu. Naglašavaju da je vanredno školovanje u Kantonu Sarajevo ukinuto, te traže detaljnije objašnjenje od Ministarstva.
“Kako je očito da novim Zakonom nismo smanjili broj učenika koji mijenjaju ili napuštaju školu, postavlja se pitanje šta smo onda dobili?”, navode iz Sindikata.
Upozoravaju na probleme s disciplinom u školama
Sindikat tvrdi da je postojeći sistem odgojno-disciplinskih mjera previše birokratizovan i neefikasan, što narušava pedagoški rad u školama. Navode primjere nasilja među učenicima i napade na nastavnike, uz ocjenu da propisi otežavaju pravovremeno sankcionisanje takvog ponašanja.
Također upozoravaju na situacije kada žrtve vršnjačkog nasilja izostaju s nastave zbog straha od napadača.
Sindikat traži odgovor ministrice Hota-Muminović
Na kraju, Sindikat postavlja pitanje ministrici Hota-Muminović da li se, prema istoj logici kojom su ranije tumačeni podaci, i 278 učenika koji su tokom 2024/2025. promijenili ili napustili školu mogu smatrati “isključenima”.
“S obzirom na sve navedeno, Sindikat će od svih političkih aktera tražiti da se pokrene izmjena Zakona, a od Ministarstva i Vlade KS da se krene u izmjenu podzakonskih akata jer podaci pokazuju da eksperiment nije uspio”, poručili su. Najavili su dodatne primjere zaobilaženja zakonske obaveze redovnog srednjeg obrazovanja i problema s izricanjem odgojno-disciplinskih mjera.
